این مدل، انتشار شایعه را نه صرفاً نتیجه یک خبر نادرست، بلکه حاصل تعامل میان «نبود آگاهی» و «تمایل ذهنی» انسان می‌داند. شایعه زمانی قدرت انتشار پیدا می‌کند که فرد بدون بررسی منبع، اعتبارسنجی و پرسش درباره منشأ خبر، آن را دریافت و منتقل کند. در این مرحله، خلأ اطلاعاتی باعث می‌شود ذهن انسان جای خالی واقعیت را با روایت‌های آماده پر کند. عامل دوم، هم‌راستایی شایعه با تمایلات، نگرانی‌ها یا علایق فردی است؛ یعنی انسان معمولاً پیام‌هایی را سریع‌تر می‌پذیرد و بازنشر می‌کند که با پیش‌فرض‌ها، خواسته‌ها یا احساسات او هماهنگ باشد. بنابراین شایعه زمانی به یک پدیده جمعی تبدیل می‌شود که از یک سو فیلتر عقلانیِ بررسی و پرسش فعال نباشد و از سوی دیگر، محتوای آن بتواند نیاز یا میل درونی مخاطب را تحریک کند.
🔹 فرآیند 👇
مرحله ۱
دریافت یک ادعا یا خبر
(بدون بررسی اولیه)
│
▼
مرحله ۲
نبود پرسش و اعتبارسنجی
(منبع کجاست؟
آیا درست است؟)
│
▼
مرحله ۳
ورود به ذهن مخاطب
│
┌───────┴────────┐
▼ ▼
عدم بررسی جذابیت شخصی
منبع و هم‌راستایی
با امیال
│ │
└───────┬────────┘
▼
پذیرش و بازنشر شایعه
│
▼
گسترش روایت در جامعه
نتیجه مدل:
شایعه فقط با تولیدکننده آن زنده نمی‌ماند؛ بلکه با دو عامل تقویت می‌شود: «انتقال بدون پرسش» و «پذیرش بر اساس میل». هرچه توانایی بررسی، پرسشگری و فاصله گرفتن از تمایلات شخصی بیشتر شود، چرخه انتشار شایعه ضعیف‌تر خواهد شد.